Vis in 3D

Eén van de dagen stapte ik in tram 18 richting Moricz Zsigmundtér en ging daar op zoek naar bus 33. Ik had weer een tochtje naar een buitenwijk op het programma. Ik had vorige keer gehoord dat er een mooi oceanium zou moeten zitten, net naast het Campona winkelcentrum. Dat Campona daar kom je langs als je met de trein uit het Zuiden Budapest nadert. Het was wel leuk om nu eens met de bus de andere richting op te gaan. Zie je toch meer dan van uit de trein. Bijvoorbeeld de grote Pince(kelder) van Törley peszgö, de H champagne. Uit de trein zie je alleen magazijnen en vanuit de bus zag ik een mooie kelder met daarachter een groot kasteel!
Ik had al eens op internet gekeken of er bezoeken aan Törley mogelijk waren, maar voor individuen schijnen ze de deur niet open te doen. Nu ik deze kelder en kasteel heb gezien, ga ik toch nog eens verder te speuren.

Campona lijkt op alle andere winkelcentra en is dus niet speciaal. Ik ontdekte wel een internet café met 4 computers waarvan er helaas maar 1 het deed.....in H is het belangrijk om geduld te hebben en daarom dronk ik eerst een espresso en checkte toen mijn mail.
Het oceanium was druk. Er stonden 2 schoolklassen te wachten met kinderen van een jaar of 4. Ik verbaas me er altijd over hoe goed de kinderen hier luisteren, ondanks dat je de dames die de groep begeleiden nauwelijks hoort. De groep loopt en roept zoals kinderen dat doen en op het moment dat de dames met hun armen beginnen te zwaaien en op fluistertoon wat zeggen, wordt de groep een mooi rijtje kinderen die allemaal elkaars handje vastpakken en netjes meelopen naar de kassa.

Zoals bijna overal binnen, was het ook hier om te stikken en kon ik mijn jas afgeven.
Ik ben misschien te verwend voor het oceanium, ik was al eerder op andere plekken en die vond ik eerlijk gezegd spectaculairder dan deze. En toch vond ik het leuk om er even naartoe te gaan, gewoon al met al, de busreis ernaartoe, de andere bezoekers en uiteraard waren er ook heel mooie vissen bij!

De gevaarlijke krokodil

Kerst in het aquarium!

En nog had ik geen genoeg van de vissen. Na mijn vorige bezoek aan de grote stad was de bioscoop wel heel goed bevallen. Ik keek naar alle mogelijkheden en die zijn er volop. Elke buurt heeft zijn eigen bioscoop en de voorstellingen zijn de hele dag. Ik schiftte dus in eerste instantie op buurt en keek toen naar de films. Waar je goed op moet letten is de taal. Hongarije is nogal van het nasynchroniseren en als je een mooie film met veel dialogen kiest, dan is H voor mij nog te hoog gegrepen. Ik zag een film over een dolfijn en dat paste wel in deze dag. Wel in het Hongaars maar tegelijkertijd een kinderfilm dus dat durfde ik nog wel aan.

En het was notabene een film in 3D!

En zo zat ik daar, in mijn eentje in een mooie zaal op een prachtige plaats met een zwart brilletje op en genoot van de film. En ik genoot eigenlijk van alles om de film heen. Van de eerste 3D ervaring, van het feit dat ik de film gewoon kon volgen en van het moment, in Budapest te kunnen zijn en gewoon naar de bios te kunnen, naar buiten te gaan en daarna lopend iets te gaan eten.

Ik denk dat ik de film in NL voorbij zou hebben laten gaan. Toch wel meer voor kinderen misschien, wel erg Amerikaans en behoorlijk tranentrekkend, maar hier in de Mooie Grote Stad in de Hongaarse taal was het echt genieten! En het is nog gebaseerd op een echt gebeurd verhaal ook.....wellicht hebben jullie de film in NL al lang gezien?

Ik stuur de link van de trailer mee, kijk maar waar ik ben geweest en denk het brilletje en Budapest er dan maar bij.

Delfines kaland szinkronos előzetes

Straten en straatjes

Ik was uiteraard al eerder in de Joodse wijk, in eerste instantie om de grote Synagoge in de Dohány utca te bezoeken. Maar nu nam ik de tijd om alle straten en straatjes één voor één door te struinen. Eigenlijk is dat heel makkelijk. Aan de ene kant heb je die Dohány utca, aan de andere kant de Király utca, dat zijn als het ware de grenzen die evenwijdig lopen. Er tussen in lopen dan de Dob en de Wesselenyi utca, ook weer evenwijdig en dan uiteraard alle kleine tussenstraatjes die het netwerk compleet maken.

Gedeeltelijk is de wijk gerenoveerd en een deel wacht daar nog op, maar voor alle straatjes en straten geldt dat ze de moeite waard zijn, zeker de moeite waard van het omhoog kijken, naar de gevels, rijkelijk versierd, inscripties, mooie ramen of gewoon extraatjes die de muur mooier maken.
En als je niet omhoog kijkt zijn er de winkeltjes, niet de grote ketens, maar de particuliere zaakjes met nering die je niet overal meer ziet. Schoenmakers, kleine juweliertjes, naaiwinkels, kruideniers en uiteraard cafés en eettentjes.

De grote synagoge ging ik deze keer niet binnen maar wel de Rumbach synagoge die van de buitenkant al in redelijke staat is maar van binnen nog een huls, met prachtige wanden en plafonds en vloeren, maar met een wirwar aan plattegronden die nog gebouwd en in ere hersteld gaan worden. Verder weet ik nu eindelijk waar het standbeeld in de Dob utca voor staat, een beeld voor een Zwitsers diplomaat, die in WO2 veel Joden kon redden van deportatie.
Helaas was de Kazinczy synagoge dicht vandaag, een paar jaar geleden stond ik voor dit pand en het was toe aan een schoonmaak beurt en die was nu voltooid. Een prachtig pand dat alleen van buiten laat raden hoe mooi het binnen is.

Deze dag liep ik ook weer door de Gozsdu Udvar. Dit is een passage die helemaal doorloopt van de Király utca naar de Dob utca, een soort hof, met prachtige appartementen, hippe tentjes, galeries en deze keer ook nog voorzien van een December markt met Glühwein, kastanjes en kerstversieringen.
Een plek, midden in de stad, maar zodra je de poort binnenloopt, ben je in de rust en is het lawaai ver weg. De appartementen lijken duur en wellicht daarom zijn er nog te koop en te huur.

In die Gozsdu Udvar liep ik tegen een restaurant aan dat ik nog niet kende. Yiddische Mama Mia heet het en het is dus een kruising tussen de Joodse en de Italiaanse keuken. Gelukkig was het inmiddels dik lunchtijd en ik ging naar binnen. Hip, lekker warm, rustig maar gelukkig wel meer gasten. Ik keek lang op de kaart en besloot te gaan voor de Jiddische lunchspecial. Allemaal dingetjes die ik nog niet kende maar leuk vond om te leren kennen.
Wat te denken van Joodse eieren, gevulde ganzennek, ganzenkaantjes, ganzenlever op Joodse wijze en tong? Met heerlijke verse paprika, ui en tomaat erbij.
Heel eerlijk, ik vond de lever heerlijk, de tong niet zo en de ganzennek, de kaantjes en de eieren smakelijk, maar vooral erg leuk voor de ervaring. Het was een mooi bordje allerlei en waardevol om te proeven.
Gefillte fisch stond ook op de kaart, misschien wel een idee voor een volgende keer want ook dat gerecht ken ik nog niet van een eigen ervaring.
Over vissen gesproken? Daarover later meer!

De grote synagoge aan de Dohány utca, achterzijde

De Rumbach synagoge

Spreekt voor zich...

Helaas de synagoge die dicht was

Rechts in beeld de gevulde nek, links de tong

A legjobb flódni!

Geen recept deze keer maar wel weer een heerlijk taartje. Ik was een paar dagen in Budapest en ik had het al aangekondigd in een vorig blog. Ik zou op zoek gaan naar de beste flódni in Budapest en die zou zich bevinden in de Wesselényi ut op nummer 13.
Uiteraard midden in de Joodse wijk want een flódni is een van oorsprong Joods gebakje. Het is een taartje dat bestaat uit laagjes. Een laagje maanzaad, noot en appel, gescheiden door heel dun deeg en afgemaakt met een klein beetje jam. Ik heb niet heel veel flodni's geproefd, hier in de buurt zie ik ze bijna niet en mijn flódni ervaring in BP is tot nu toe beperkt tot 4 cukraszda's.
Na de flódni in de Wesselényi ut heb ik voorlopig een echte nummer 1, a legjobb flódni!

De straat is van alle kanten goed te bereiken, ik ging met tram 4 naar de halte met de naam van de straat en liep het stukje tot numer 13. Sowieso is het daar leuk om te wandelen. Als de cukraszda Noé, want zo heten ze, niet zo'n mooi uithangbord had, en als ze geen uitnodigende borden buiten hadden staan, zou je er zo maar voorbij kunnen lopen. De gevelbreedte is smal en het pand bescheiden.

Ook binnen is het klein en gezellig vol, een trap leidt nog naar de verdieping voor als het echt druk wordt. Op de maandagmorgen kon ik gewoon beneden plaatsnemen met uitzicht op de vitrines.
En daar zag ik ze liggen, de flódni's. Mooi gestapeld op een schaal en op de een of andere manier kon je zien dat ze vers waren. Ik bestelde een espresso en een flódni.

Sommige flódni's zijn heel strak, allemaal gelijk van vorm en lijken gesneden met een electrisch mes. Deze niet. Deze waren van alle kanten ambachtelijk, niet kaarsrecht, niet op de millimeter gelijk, maar afkomstig van echt handwerk.
Ik pakte voorzichtig mijn kleine cameraatje, hoe vaak ben ik al niet vermaand in winkels en restaurants, soms lijkt het alsof er staatsgeheimen te fotograferen zijn.
Hier ging het anders. We raakten een beetje aan de praat. De eigenaar vertelde trots over de zaak en over zijn echtgenote Ráchel die niet gewoon taarten bakt, maar taartendesignerin is. Aan de wand diverse foto's van de kunstwerken die ontzettend zonde zijn om aan te snijden!

De schaal met flódni's kwam uit de vitrine voor een foto en daarna was het moment van proeven.
Heerlijk was het! De appellaag was fris maar ook de noot en de maanzaad hadden een fris en smeuig tintje waardoor het gebakje minder zwaar was dan je zou denken. Langzaam genoot ik verder en voor een compleet feestje nam ik er nog maar een espresso bij.
In de vitrine natuurlijk meer moois en ons praatje ging verder. Ik werd gewezen op een bijna gelijksoortig gebakje met 2 laagjes, noot en appel. Ook een typisch Joods gebakje waarbij in plaats van gewoon deeg, matses gebruikt worden. Daar was ik natuurlijk benieuwd naar en ik beloofde terug te komen. We namen hartelijk afscheid en het gesprekje dat voor 80% in het Hongaars plaatsvond(maar ze spreken ook heel goed Engels) sloot ik af met jövök vissza, ik kom terug.

En dat deed ik vrijdagmorgen, de dag van vertrek naar de provincie. Uiteraard koos ik deze keer voor het matses gebakje noot en appel. Ook weer heerlijk en zalig vers. Maar, als ik de keuze heb, ga ik toch voor de flódni want dat maanzaad is toch wel erg smakelijk.
Voor iedereen die in de buurt is, ga er gewoon naartoe, Wesselényi ut 13, Noé Cukrászda.
En voor iedereen die niet in de buurt is, kijk maar op de website, www.torta.hu.

Er was natuurlijk meer in de Joodse wijk en er was natuurlijk veel meer in Budapest. Blijf lezen!

Familie recept

Het is weer voor wintercake en dat is de specialiteit van P. Ik doe de appeltaarten en hij de cakes. Zijn cake is naar oud familie recept en inmiddels dus ook voor mij gesneden koek.....

Het is geen Hongaarse cake maar het zou er eentje kunnen zijn.

Hazelnoten en cacao zijn hoofdbestanddelen en dat past hier natuurlijk heel erg goed.

CFD en ik staan bij het aanrecht maar P is streng met zijn deeg. Als ik wat bak doen CFD en ik een kleine deegtest, maar P weet dat het wel goed zit en slechts het weinige deeg dat aan de garden van de mixer blijft plakken is voor ons.

En nu staat hij te pronken in de keuken. Misschien vanavond al een plakje, maar morgen zal hij nog lekkerder zijn.

Wintertijd

We hebben een begin gemaakt met het Winterklaar maken van ons landgoedje. De oleanders staan inmiddels binnen, de geraniums ook en de moestuin ligt braak.
Gisteren was het een mooie dag om een paar buitenlampjes op te hangen. Ons dorp was ons al voor, maar ons dorp zou ons dorp niet zijn, als dat niet heel bescheiden en slechts in een paar tuinen zichtbaar zou zijn. Raamversiering is populairder, van die witte plakplaatjes van kerstmannen in sleetjes met rendieren ervoor of kersttakken met klokken er in. Je moet je tijd om het te zien wel goed plannen. Die stickers zie je natuurlijk alleen als er binnen licht aan is en dat is hier nooit zo lang. De mensen zijn vroeg op en dus ook vroeg naar bed en bovendien is men zuinig met de lampen. Eén is wel voldoende en als de tv aan is, waarom zou je dan nog een lampje laten branden?

Wij zijn ook bescheiden met onze buitenlichtjes. We hebben een paar oude lichtslangen en 2 strengen lampjes en die hebben we gisteren bevestigd. Leuk staat het en misschien komt er toch nog een nieuw snoertje bij.....tenslotte is het maar 1x Kerst per jaar.....
Binnen branden er bijna elke avond kaarsen, en voor Kerst zullen dat er alleen nog wat meer worden, wel hangen inmiddels de sterrenkettingen, ooit gekocht bij de HEMA en nog steeds succesvol! Ons huis leent zich ook wel voor Kerstversiering, veel muren en deuren, hoge plafonds en ruim genoeg om er niet steeds tegenaan te lopen.
Volgend weekend gaan we voor een boom. Ons voornemen is een kleine boom, maar tegelijkertijd kennen we onszelf en weten we dat we misschien toch overstag gaan voor een groter exemplaar.......eerder besloten we ook te gaan voor een kleine en dat werden er uiteindelijk 3, 3 middenmaatjes zodat elk hoekje een gezellig Kersthoekje werd.
En dit jaar is het eerste jaar dat Daksi bij ons een Kerstboom gaat meemaken, we zijn erg nieuwsgierig hoe hij deze rare mensengewoonte gaat beleven. Daksi kennende doet hij alsof hij zijn hele leventje niet anders heeft meegemaakt, net als het springen op de bank en het liggen op schoot.

Ook al waren we bezig met de wintertijd, het was gisteren ongelooflijk zacht. Het hangen van de lampjes kon zonder jas en heel even hebben we nog getwijfeld over een boterham buiten. De maaltijd 's avonds was wel degelijk winters. Zuurkool, deze keer op een Duitse manier, in bier gestoofd met appel, maar dan wel met een loeiverse kolbász van Maria, van een net geslacht varken en woensdag gemaakt. De pan kleurde rood en na het draaien hield ik de pollepel even tegen mijn tong en knikte tevreden. Maria heeft een gulle hand van paprikapoeder, niet van dat flauwe, en dat smaakte prima bij die zuurkool en die puree van aardappel en selderie knol.

Binnenkort vindt de traditionele Kerstmiddag plaats en de dames uit het dorp zijn hun liederen al aan het oefenen. De recepten voor karper worden opgezocht want traditioneel eet men dit op Kerstavond. Dit is nou eens een gebruik dat wij graag voorbij laten gaan.

Voor dames, heren, kinderen

Deze week lag er hier een damesblaadje in huis, niet van mij maar van mijn lerares Hongaars. De tijd is namelijk gekomen dat we gepubliceerde stukjes bij de kop kunnen pakken in plaats van speciale thema's uit de leerboeken. Het onderwerp was radio, tv en geschreven pers. Het nieuws in de gewone krant is in de eigen taal al niet al te makkelijk laat staan in het Hongaars, vandaar dit vrouwenblad. Nöi lapja heet het, simpel, pagina van de vrouw dus.

Ik kon het niet meteen vergelijken met een NL damesblad, misschien een soort Libelle of Margriet maar dan wel wat tuttiger. Er stond een Mona rubriek in en ik las de ingezonden brief van de mevrouw van mijn leeftijd die klaagde over haar dochter waar ze altijd in haar eentje voor had klaargestaan, sinds het vertrek van haar man, en die het nu afkeurde dat ze een nieuwe vriend had.

Lekker belangrijk allemaal, maar toch wel leuk dat ik het snapte.

Het huiswerk was een column van een man, die in elk nummer schrijft over zijn zoontje. Het ging over knoppen en de fascinatie van het zoontje voor die knoppen. 's Morgens te beginnen met het koffie apparaat, vervolgens onophoudelijk de Enter knop van de pc, de knoppen van het hek, in de bus, op de speelplaats en weer terug thuis van de lampen en de magnetron. En de jonge vader beschrijft dat ze er 's avonds wel klaar mee zijn en uitgeput nog even zitten als de kleine Prins na wat dreinen, een mooi woord in het Hongaars(nyügösködik), eindelijk in slaap valt.

Ik geef toe, ik snapte echt niet elk woord en niet alle zinsconstructies, maar de strekking was duidelijk en ik snapte de column! En opeens leek H toch weer moderner dan ik dacht en meegegaan in de nieuwe tijd, waarin kinderen aan knoppen mogen komen. Sowieso hadden wij vroeger thuis niet zo veel knoppen. Geen PC, geen handy's of een video, maar uiteraard wel een tv en lampen. En van die knoppen moest ik gewoon afblijven, klaar, over en uit. Knoppen waren niet voor kinderen en dat was duidelijk voor iedereen en dus ook voor mij als kind. En trauma's heb ik daar echt niet aan overgehouden. In de bus was het anders, ik mocht op Stop drukken, maar uiteraard pas als mijn moeder had gezegd dat het goed was.
En als ik dan die vader lees die 's avonds uitgeput is omdat zijn zoontje op alle knoppen drukt, dan denk ik......maar ja, ik heb geen kinderen, dus dan zal ik daar wel niet over mogen oordelen. Knoppen van de Play Mobile PC, prima, onder toezicht de koffie machine even aanzetten, ook heel leuk, maar mogen volwassenen misschien ook nog hun eigen ding doen? Ik moet er niet aan denken dat het schrijven van dit blog steeds zou worden onderbroken door een ukje dat op de Enter toets drukt......

In de les was er een luisteroefening. Ik keek een paar minuten naar een H serie die jarenlang heeft gelopen op de H tv. Szomszédok heet het, buren. Het speelt zich af in een appartementengebouw en het wel en wee van 3 families wordt er in gevolgd. Ik zag 2 scenes, de ene begreep ik prima en bij de ander moesten we een paar keer terugspoelen. In het eerste stukje kwam er namelijk een nichtje uit Amerika logeren en werd er duidelijk en langzamer gesproken, maar de tweede scene speelde zich af in de chaos van een ontbijt waar alle gezinsleden haast hebben en ook zo acteren.

We hebben nog steeds geen H tv hier en zo langzamerhand is het misschien toch slim om er wel voor te gaan, je merkt dat je er wat van opsteekt.

En verder deze week was er de verjaardag van Maria hier in het dorp. En wat een toeval. Toen we er net zaten kwam de mevrouw die hun krant elke dag in de bus gooit even langs om het abonnementsgeld te innen......dat gaat hier dus nog zo. In het dorp zijn 34 huizen met een abonnement en bij die 34 gaat de mevrouw langs om het contract te verlengen, nog even te proberen om er een zondagskrant bij te verkopen, en het geld te innen. En natuurlijk de laatste dorpsverhalen door te nemen. P, efficient als hij is, vroeg waarom het niet gewoon per bank ging, maar dat soort praat is hier aan dovemansoren gericht.

Het dorp maakt zich klaar voor de Kerst. De eerste lampjes in alle kleuren branden en de ramen worden versierd. En zoals het hoort in dit dorp en zeker in een Pastorie staat ook bij ons de adventskrans in de kamer en branden de sterren slingers langs de deurposten.

De Sinterklaas zonder baard en de blanke Piet

Gisteren was de avond dat de kalfslever van het overbuurkalf in de pan zou belanden. Voor de lever was een mooi plan ontstaan. Vrienden HM zouden komen en aangezien lever een specialiteit is van H was het deze keer mannenkookavond. H en P hadden grootste plannen.
Voor de zekerheid maakte ik een dessert en iets kleins voor bij de borrel en de lever lag klaar in de koelkast. Ik had nog gevraagd, wat heeft de chef nodig, wat moet ik in huis halen, maar de chef liet dat een verrassing zijn.

Om 4 uur geronk van een auto die achteruit onze oprit opreed, zeer verstandig, want dan kun je er als het aardedonker is, vooruit weer afrollen.....en blijft de aftocht greppelvrij.
De hondjes en wij naar het hek en daar was het uitladen al begonnen. De tasjes van persoonlijke aard, de jassen en de shawls, maar er was meer. Een tas vol, een opvouwbaar krat, tot de rand gevuld.
En binnen werd het gepeld, een heerlijke gele tomatenjam uit eigen tuin, een mooie plaatselijke kolbász en uiteraard alles wat nodig was voor de lever. En zelfs toen was het niet op. HM weten dat wij mosselen heerlijk vinden en dat wij ze hier maar zeer zelden eten, dus als voorgerecht waren er fraaie mosselen meegekomen.

En op het moment dat er waarschijnlijk in veel gezinnen het feest van Sinterklaas plaatsvond, vierden wij ons eigen feestje. Kletsen, veel kletsen, dat in feite helemaal geen geklets was, dat woord doet het gesprek onrecht aan. Heerlijk eten, heerlijk drinken ook, en de uren duurden minuten.

Wij namen hartelijk afscheid van Sint en Piet en zij ook. En na een dik uur hadden we weer mailcontact, iedereen weer veilig op honk en al weer plannen voor de volgende keer!

Paleizen

Over die paar dagen Budapest is zo veel te schrijven, maar vandaag dan voorlopig even het laatste verslag. Een verslag met 2 bezoeken die ik zeer kan aanraden.
Het museum der schone kunsten, op het Hösöktér(Heldenplein). Alleen al vanwege het plekje en vanwege het gebouw zelf is een bezoek de moeite waard. De echte reden dat ik er deze keer naartoe ging was dat er een mooie expositie staat. De collectie van Marcell Nemes wordt tentoongesteld.

Marcell Nemes is belangrijk geweest voor de Hongaarse kunstwereld. Geboren als Mozes Klein, als zoveelste kind van een arme Joodse familie, trok hij als kind al naar Budapest. Kwam terecht in de mijnbouw, maakte carriere en begon kunst te verzamelen. Wat typisch was voor die tijd en typisch voor Nemes, was dat hij zich niet zo veel aantrok van wat te doen gebruikelijk was. Hij verzamelde gewoon wat bij zijn eigen smaak paste en dat betekent dat er nu een collectie ten toon gesteld wordt die heel divers is. En ik vond hem mooi, zo mooi dat er wel wat schilderijen bij waren die ik onder mijn arm had willen meesmokkelen naar de pastorie. Muur genoeg......

En dan een heel andere dag. De dag van de paleizen. In district 8, ook weer uitstekend bereikbaar met tram 4/6 is er ongelooflijk veel gebeurd de laatste jaren. Stond het bekend als het "mindere" district, nu is een tripje ernaartoe alleszins de moeite waard, en zoals gezegd, het is niet eens een moeite.
De straten staan vol met de paleizen, de straten zijn weliswaar aan de smalle kant en dus moet je je nek even strekken om alles goed te zien, maar het ene pand na het andere is prachtig. Stel je geen paleizen voor met oprijlanen, kantelen of romantische torentjes. Dit zijn de echte stadspaleizen, stoer, strak qua vorm maar rijk versierd. De functies zijn divers. Hotel, kantoren, school, appartementen en gelukkig hebben ze een functie gekeregen die ze bewaart voor de eeuwen na ons.
En zoals overal in Budapest, heerlijk koffie drinken kun je ook nog in deze buurt en als je wat later komt dan ik, ook nog prima eten. In de Krudy Gyula utca, ook helemaal opgeknapt en nog voetgangersgebied geworden ook, zijn er meerdere mogelijkheden.

Het tentje waar ik koffie dronk was klein, zeer klein maar wel hoog. Daarom was er van metaal een hippe trap gemaakt en dronk ik koffie op een vide. Lekkere koffie en heerlijke geuren van verse broodjes, want ontbijten kun je er ook. Open vanaf 7.30. Eigenaren zijn een Hongaar en 2 Italiaanse architecten. Probeer het maar eens, leuk en lekker! Het heet Nostro Gastronomy.(www.nostrogastronomy.com)